ਅੰਗ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਅੰਗ ( ਨਾਂ , ਪੁ ) ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ


ਲੇਖਕ : ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ (ਪ੍ਰੋ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 8154, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-24, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਅੰਗ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਅੰਗ [ ਨਾਂਪੁ ] ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ; ਅੰਸ਼ , ਭਾਗ


ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਸੰਪ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 8141, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-02-24, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਅੰਗ ਸਰੋਤ : ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਅੰਗ . ਸੰ. अङ्ग्. ਧਾ— ਚਿੰਨ੍ਹ ਕਰਨਾ. ਚਲਨਾ. ਪ੍ਰਵਿ੍ਰੱਤ ਕਰਨਾ । ੨ ਸੰ. अङ्ग. ਸੰਗ੍ਯਾ— ਸ਼ਰੀਰ. ਦੇਹ. “ ਅਧਿਕ ਅਨੰਦਿਤ ਪਿਖਿ ਗੁਰੁ ਅੰਗ.” ( ਗੁਪ੍ਰਸੂ ) । ੩ ਹੱਥ , ਪੈਰ , ਸਿਰ ਆਦਿਕ ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਭਾਗ । ੪ ਉਪਾਯ ( ਉਪਾਉ ) . ਯਤਨ । ੫ ਮਿਤ੍ਰ. ਦੋਸ੍ਤ. ਪਿਆਰਾ । ੬ ਪੱਖ. ਸਹਾਇਤਾ. “ ਜਿਨ ਕਾ ਅੰਗ ਕਰੈ ਮੇਰਾ ਸੁਆਮੀ.” ( ਸਾਰ ਮ : ੪ ਪੜਤਾਲ ) ੭ ਹਿੱਸਾ. ਭਾਗ । ੮ ਅੰਕ. ਹਿੰਦਸਾ । ੯ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਭਾਗਲ ਪੁਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਦਾ ਦੇਸ਼ , ਜਿਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਚੰਪਾਪੁਰੀ ਸੀ. “ ਤਿਸ ਦਿਸ ਅੰਗ ਬੰਗ ਤੇ ਆਦੀ.” ( ਗੁਪ੍ਰਸੂ ) ਮਹਾਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ ਬਲਿ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਦੇ੄ੑਣਾ ਦੇ ਉਦਰ ਤੋਂ ਦੀਰਘਤਮਾ ਰਿਖੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹੋਏ. ਅੰਗ , ਵੰਗ , ਕਲਿੰਗ , ਪੁੰਡ੍ਰ , ਅਤੇ ਸੂ੖. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਨਾਉਂ ਪੁਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਥਾਪੇ.


ਲੇਖਕ : ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ,
ਸਰੋਤ : ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 7988, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-08-12, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਅੰਗ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼–ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ

                  ਅੰਗ : ਇਹ ਇਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬਸਤੀ ਹੈ , ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਭਾਗਲਪੁਰ ਅਤੇ ਮੁੰਘੇਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਸੀ । ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਪਾ ਸੀ । ਅੱਜ ਵੀ ਭਾਗਲਪੁਰ ਦੇ ਇਕ ਮਹੱਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਪਾਨਗਰ ਹੈ । ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗ ਦੇ ਬ੍ਰਹਦ੍ਰਥ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮਗਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ , ਪਿੱਛੋਂ ਬਿੰਬੀਸਾਰ ਅਤੇ ਮਗਧ ਦੀ ਵਧਦੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਦਾ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ । ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਲੋਮਪਾਦ ਅਤ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗ ਰਾਜ ਕਰਣਿ ਨੇ ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਬੋਧੀ ਪੁਸਤਕ ‘ ਅੰਗੁੱਤਰਨਿਕਾਯ’ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਬੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ।


ਲੇਖਕ : ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼–ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 495, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2015-07-15, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਅੰਗ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼–ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ

                  ਅੰਗ : ਵਿਉਤਪਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ ਅੰਗ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ‘ ਉਪਕਾਰੀ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਜਾਣਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ‘ ਅੰਗ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਸੇ ਲਈ ਵੇਦ ਦੇ ਉਚਾਰਨ , ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਰਣਨ ਯੋਗ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ‘ ਵੇਦਾਂਗ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਛੇ ਹੈ । ( 1 ) ਸ਼ਬਦਮਈ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅੰਗ ‘ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾ’ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ; ( 2 ) ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਆਦਿ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ‘ ਕਲਪ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਸੂਤਰ , ਗ੍ਰਹਿਸੂਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮਸੂਤਰ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ; ( 3 ) ਪਦ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ‘ ਵਿਆਕਰਨ’ ਹੈ; ( 4 ) ਪਦਾਂ ਦੀ ਵਿਉਤਪਤੀ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ‘ ਨਿਰੁਕਤ’ ਹੈ; ( 5 ) ਛੰਦਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ‘ ਛੰਦ’ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ( 6 ) ਯੱਗ ਦੇ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਮਰਥਕ ‘ ਜਿਉਤਸ਼’ ਹੈ ।


ਲੇਖਕ : ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ,
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼–ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 495, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2015-07-15, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.