ਉਘੜਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ (emergent properties) ਸਰੋਤ : ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਕੋਸ਼

ਉਘੜਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ( emergent properties ) : ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰਸਨਜ਼ ( T.Parsons ) ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੰਕਲਪ , ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ : ਪਹਿਲੇ , ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਜੋ ਸਮਾਜਿਕ ਅੰਤਰਕਾਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਦੂਜੇ ਇਹ ਉਘੜਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਐਕਟਰਾਂ/ਕਰਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੈਵਿਕ ਜਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ- ਜਿਵੇਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਜੈਵਿਕ ਉਪਜ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਤੀਜੇ , ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਸ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਪਾਰਸਨਜ਼ ਦਾ ਜੈਵਿਕ ਘਟਾਊਵਾਦ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ।

          ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸੀਅਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅੰਤਰਕਾਰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ , ਪਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਵਤੀਰੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਸਮੁੱਚਤਾ ਇਸ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਡੇਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ।


ਲੇਖਕ : ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਜੰਮੂ,
ਸਰੋਤ : ਸਮਾਜ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਕੋਸ਼, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 625, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-22, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.