ਦਿਨ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਦਿਨ ( ਨਾਂ , ਪੁ ) ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਾਨਣ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ; ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਦਾ ਅੱਠ ਪਹਿਰ ਜਾਂ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ


ਲੇਖਕ : ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ (ਪ੍ਰੋ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 4355, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-24, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਦਿਨ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਦਿਨ [ ਨਾਂਪੁ ] ਦਿਹਾੜਾ; ਦਿਵਸ , ਰੋਜ਼


ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਸੰਪ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 4341, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-02-25, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਦਿਨ ਸਰੋਤ : ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਦਿਨ . ਸੰ. ਸੰਗ੍ਯਾ— ਸੂਰਯ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਛਿਪਣ ਤੀਕ ਦਾ ਵੇਲਾ. “ ਦਿਨ ਤੇ ਸਰਪਰ ਪਉਸੀ ਰਾਤਿ.” ( ਆਸਾ ਮ : ੫ ) ੨ ਅੱਠ ਪਹਿਰ ( ੨੪ ਘੰਟੇ ) ਦਾ ਸਮਾਂ.1  ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ੪੩੨੦੦੦੦੦੦੦ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਹੈ. .ਕੁਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕ਼ਯਾਮਤ ਦਾ ਦਿਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬਰਾਬਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ । ੩ ਸੰ. ਦਾਨ ਦੇਣਾ. “ ਪੰਥ ਬਤਾਵੈ ਪ੍ਰਭ ਕਾ , ਕਹੁ ਤਿਨ ਕਉ ਕਿਆ ਦਿਨਥੇ ? ” ( ਕਲਿ ਮ : ੪ ) ਦੇਖੋ , ਦਿਨਥੇ । ੪ ਸੱਤ ਸੰਖ੍ਯਾ ( ਗਿਣਤੀ ) ਬੋਧਕ. “ ਸਸਿ ਰੁਤ ਸੰਮਤ ਦਿਨ ਤਤ ਚੀਨਾ.” ( ਗੁਵਿ ੬ ) ਸਸਿ ( ੧ ) ਰੁੱਤ ( ੬ ) ਦਿਨ ( ੭ ) ਤੱਤ ( ੫ ) . ਸੰਮਤ ੧੬੭੫.


ਲੇਖਕ : ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ,
ਸਰੋਤ : ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 3908, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-12-31, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਦਿਨ ਸਰੋਤ : ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

Day _ ਦਿਨ : ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਈ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਕਾਲ ਖੰਡ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ ਜੋ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

            ਕਈ ਵਾਰੀ ਚੌਵੀ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਛੁਪਣ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਪੈਂਦੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਧਰਤੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਾ ਨਿਖੇੜਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਕਾਲ-ਖੰਡ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਮਹਿਵਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

            ਫ਼ਰਜ਼ ਕਰੋ ‘ ੳ’ ਦਾ ਜਨਮ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੋ ਜਨਵਰੀ 1970 ਦੀ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਅਰਥਾਤ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਤੋਂ ਇਕ ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ‘ ੳ’ 21 ਸਾਲ ਦਾ ਕਿਸ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ । ਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1991 ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 21 ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ । ਲੇਕਿਨ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਦਿਨ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਜਨਵਰੀ 1991 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛਿਨ ਨਾਲ ਹੀ 21 ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

            ਯਹੂਦੀਆਂ , ਬੈਬੀਲੋਨੀਅਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਲਈ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਏਥਨਵਾਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਸੂਰਜ ਦੇ ਛੁਪਣ ਨਾਲ ਮੰਨਦੇ ਹਨ । ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਰੋਮ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਦਿਨ ਦਾ ਅਰੰਭ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।

            ਅਦਾਲਤਾਂ ਲਈ ਮੱਧਰਾਤ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਮੱਧ ਰਾਤ ਦੇ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਦਿਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੂਰਾ ਕਾਰਜੀ ਦਿਵਸ ਨਹੀਂ । ਜੇ ਕੇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਣ ਸਮੇਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੱਕ ਬ ਜਾਨਬ ਹੈ । ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਾ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਇਤਕਾਰ ਕਦੋਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ।


ਲੇਖਕ : ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਸੀਨ,
ਸਰੋਤ : ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 3861, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2015-03-11, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਦਿਨ ਸਰੋਤ : ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ (ਸ਼੍ਰੀਮਹਿਤ ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ), ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਦਿਨ ( ਸੰ. । ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਿਨੰ ) ਉਹ ਵੇਲਾ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ , ਰਾਤ ਦੇ ਉਲਟ । ਯਥਾ-‘ ਦਿਨ ਤੇ ਪਹਰ ਪਹਰ ਤੇ ਘਰੀਆਂ ਆਵ ਘਟੈ ਤਨੁ ਛੀਜੈ’ । ਤਥਾ-‘ ਰੈਨਿ ਗਈ ਮਤ ਦਿਨੁ ਭੀ ਜਾਇ’ । ਜੁਆਨੀ ਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈ ( ਹੁਣ ) ਮਤਾਂ ਬੁਢੇਪਾ ਭੀ ਜਾਂਦਾ ਰਹੇ । ਭਾਵ ਤੇ ਬੁਢੇਪਾ , ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜ੍ਵਾਨੀ ਵਿਚ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਬੁਢੇਪੇ ਵਿਚ ਵਾਲ ਚਿਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਦਿਨ ਚਿਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਬੁਢੇਪਾ ਹੈ ।

                                              ਦੇਖੋ , ‘ ਦਿਨ ਆਗਰ’


ਲੇਖਕ : ਮੁਖ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਸੰ. ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਸਿੰਘ,
ਸਰੋਤ : ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ (ਸ਼੍ਰੀਮਹਿਤ ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ), ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 3861, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2015-03-13, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.