ਦੰਤ-ਕਥਾ ਸਰੋਤ : ਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ

ਦੰਤ - ਕਥਾ : ‘ ਦੰਤ-ਕਥਾ` ਨੂੰ ‘ ਦੰਦ-ਕਥਾ` ਵੀ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੱਥ ਅਤੇ ਮਿੱਥ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲੇਜੈਂਡ ( Legend ) ਦਾ ਪਰਿਆਇਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ । ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ‘ ਅਵਦਾਨ` ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ । ਦੰਤ-ਕਥਾ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਹ ਇਤਿਹਾਸਿਕ- ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਕਥਾ ਜਾਂ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੇ ਸੁਣਾਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀਨਾ-ਬ-ਸੀਨਾ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤੱਕ ਪੁੱਜਦੀ ਹੈ । ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀ ਇਹ ਕਥਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਫਿਰ ਸਾਡੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

        ਇਸ ਵੰਨਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਬੰਧ ਪੂਰਵ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੂਜਨੀਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਝੂਠੇ ਜਾਂ ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਕਈ ਵਾਰ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਧਾਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਫਿਰ ਲੋਕ ਹਿਤੂ ਕਾਰਜ ਕਰ ਕੇ ਉੱਚੇ-ਸੁੱਚੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ , ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਆਦਿ । ਜਦੋਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ- ਮਿਥਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ ਇਹ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਲ , ਦੂਜੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਤੀਜੇ ਕੋਲ ਅਤੇ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਤੁਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੋਚਕ ਬਣਾ ਕੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਪ੍ਰਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਇਉਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਅੰਤਰ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਦੇਵੀ- ਦੇਵਤੇ ਜਾਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਸੁਣੀ-ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਕਥਾ ਉਸ ਜਾਤੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਕੀਦਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਚੂਲ ਤਾਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਘਟਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਵੀ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਵਿਚਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਦੰਤ-ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਕਥਾ ਦੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਪਰਾਭੌਤਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੱਛਣ ਇਸ ਦਾ ਅਰਧ-ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹੋਣਾ ਹੈ । ਕੋਈ ਵੀ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪਾਤਰ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦਾ ਨਾਇਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਮਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਸਮਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਚਾਹੇ , ਰੰਗਤ ਦੇ ਲੈਂਦਾ ਹੈ । ਫਿਰ ਉਹੀ ਕਥਾ ਮਾਮੂਲੀ ਫੇਰ ਬਦਲ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਲੋਕ-ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਦੰਤ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਤੱਥ ਇਉ਼ਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲੋਂ ਨਿਖੇੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ । ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ।

        ਦੰਤ-ਕਥਾ ‘ ਰਵਾਇਤ` ਤੋਂ ਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਧਾਰਮਿਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਵਿਹਾਰਿਕ ਵੀ । ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਕਿਸੇ ਸਥਾਨਿਕ ਘਟਨਾ ਦਾ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਰਵਾਇਤ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਣ `ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ । ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦਾ ਰੂਪ ਲਚਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਸੁਣਨ-ਸੁਣਾਉਣ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਘਟਦਾ- ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀ ਅਰਥਾਤ ਇਤਿਹਾਸਿਕ-ਧਾਰਮਿਕ ਨਾਇਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ।

        ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦੇ ਅਰੰਭ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸ ਚੁਪ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਏਨਾ ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਓਦੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਅਠਵੀਂ-ਨੌਂਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨਾਥ-ਜੋਗੀਆਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਗੋਰਖ ਨਾਥ , ਗਊ ਦੀਆਂ ਪਾਥੀਆਂ ਦੀ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਛੰਦਰ ਨਾਥ ਮੱਛਲੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚੋਂ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪਾਟ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਪਰ ਉਸ ਅੰਦਰਲੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਅਜੇ ਮਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦੇ ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਾਲ ਪਿਆ ਹੈ । ਉਹ ਜਦੋਂ ਇਕਦਮ ਝੁਕ ਕੇ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਪਾਣੀ-ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲਾਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੀ ਪਾਨ ਦੀ ਪੀਕ ਸੀ । ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਏਨਾ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈਆਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ । ਇਹਨਾਂ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਸਮਝਾਉਣ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ।

        ਜੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਅਧਿਆਤਮਵਾਦੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਲਵਾਨ ਅਤੇ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਵਰਗੇ ਰਾਜਿਆਂ-ਯੋਧਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ । ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵ ਦੀ ਬਲੀ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਡੈਣ ਉਪਰ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਡੈਣ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛਾਈ- ਮਾਈ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ੁਦ ਅਜਿਹਾ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੱਥਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਧਾਰਮਿਕ-ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਕੀਦੇ ਵਾਲੀਆਂ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ , ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦੁਖਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਹੇਠਾਂ ਕਾਲੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦਾ ਨਹਾ ਕੇ ਹੰਸ ਬਣ-ਬਣ ਨਿਕਲਣਾ , ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕੱਟਿਆ ਸੀਸ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਧਰ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦਲਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ , ਅਕਬਰ ਬੀਰਬਲ ਜਾਂ ਸ਼ੇਖ਼ ਚਿੱਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਅਨਮੋਲ ਵਿਰਾਸਤ ਹਨ । ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ , ਢੋਕਾਂ , ਉਜੜੀਆਂ ਥੇਹਾਂ , ਪਿੱਪਲ-ਤੁਲਸੀ ਵਰਗੇ ਬਿਰਛ- ਬੂਟਿਆਂ , ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਟੋਭਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੋਚਕ ਦੰਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ।

        ਸਰ ਰਿਚਰਡ ਟੈਂਪਲ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੀ ਪੁਸਤਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਦੰਦ-ਕਥਾਵਾਂ ( Legends of the Punjab ) ਦੀ ਦੂਜੀ ਜਿਲਦ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰੋਚਕ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ । ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਂਝਾ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਹਾਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਵਰਤਮਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਡੇਰਾ ਗਾਜੀ ਖ਼ਾਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ । ਇਸ ਦੰਤ-ਕਥਾ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਉਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਹੈ ।


ਲੇਖਕ : ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ,
ਸਰੋਤ : ਬਾਲ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ (ਭਾਸ਼ਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 4170, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-20, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਦੰਤ-ਕਥਾ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਦੰਤ - ਕਥਾ ( ਨਾਂ , ਇ ) ਵੇਖੋ : ਦੰਦ - ਕਥਾ


ਲੇਖਕ : ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ (ਪ੍ਰੋ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 4169, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-24, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.