ਪੁੱਤਰ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਪੁੱਤਰ ( ਨਾਂ , ਪੁ ) ਔਲਾਦ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ ਲੜਕਾ


ਲੇਖਕ : ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ (ਪ੍ਰੋ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 10277, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-24, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਪੁੱਤਰ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

ਪੁੱਤਰ [ ਨਾਂਪੁ ] ਵੇਖੋ ਪੁੱਤ


ਲੇਖਕ : ਡਾ. ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਸੰਪ.),
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ (ਸਕੂਲ ਪੱਧਰ), ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 10264, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-02-25, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਪੁੱਤਰ ਸਰੋਤ : ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।

Son _ਪੁੱਤਰ : ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ‘ ਬਿੰਦ-ਪੁੱਤਰ’ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦਾ ਅਰਥ ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਕੁਦਰਤੀ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਹੀ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਲਹੂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਜਾਇਜ਼ਪਨ ਉਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ‘ ਪੁੱਤਰ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਨ । ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਥਾਤ ਪੋਤਰਾ ਵੀ ,   ਪੁੱਤਰ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਜਿਥੇ ਨਿਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾਹੋਵੇ , ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਸੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 16 ਵਿਚ ਸੀ , ਜਾਇਜ਼ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

            ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਰੀਆ ਮਰਦ ਤਿੰਨ ਰਿਣ ਲੈ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਵੇਦ ਅਧਿਐਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਰਿਣ ਤੋਂ ਉਰਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ  ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਿਤਰੀ-ਰਿਣ ਤੋਂ ਉਰਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਮੰਨੂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਾ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਵਿਜੈ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ , ਪੋਤਰੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਅਮਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਲੇਕਿਨ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸੂਰਯ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਅਰਥਾਤ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ , ਇਸ ਕਾਰਨ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਤ + ਤਰਾ ( ਪੁਤ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ।

            ਯਾਗਵੱਲਕ ਦਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ‘ ‘ ਕਿਉਂ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਦਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ , ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਪੜ-ਪੋਤਰੇ ਅਗਲੇ ਜਹਾਨ ਵਿਚ ਸਵੱਰਗ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ , ਇਸ ਲਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ । ਇਥੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਪਣੇ ਨੁਤਫ਼ੇ ਤੋਂ ਕੁਆਰੇ ਡੋਲੇ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੂੰ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਭਾਵੇਂ ਨਿਯੋਗ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਅਨਿਯਮਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵੈਦਕ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ , ਕੁਝ ਧੁੰਧਲੇ ਜਿਹੇ ਹਵਾਲੇ ਪੁਤਰਿਕਾ ਪੁੱਤਰ ( ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਗੋਦ ਲਿਆ ਦੁਹਤਰਾ ) , ਖੇਤਰਜ , ਕੰਨੀਨ , ਅਤੇ ਦੱਤਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ।

            ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਗਿਣਾਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਨਿਮਨ-ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ : -

( 1 )       ਔਰਸ ਅਰਥਾਤ ਕਾਨੂੰਨ-ਪੂਰਨ ਵਿਆਹੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਪਤੀ ਦੇ ਨੁਤਫ਼ੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ;

( 2 )   ਪੁਤਰਿਕਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਥਾਤ ਦੁਹਤਰਾ-ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ;

( 3 )   ਖੇਤਰਜ ਅਰਥਾਤ ਮਿਰਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਂ ਨਿਪੁੰਸਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਂ ਲਾਇਲਾਜ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਵੈਧਰਮ ( ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ) ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਤ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਸਬੰਧਤ ਮਰਦ ਦੇ ਨੁਤਫ਼ੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ;

( 4 )   ਗੁਹਧਜ ਜਾਂ ਗੁਹਧੁਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮਰਦ ਦੇ ਘਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ , ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੁਨਿਸਚਿਤ ਨ ਹੋਵੇ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕੌਣ ਹੈ;

( 5 )     ਕੰਨੀਨ ਅਰਥਾਤ ਕੁਆਰੀ ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ , ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ;

( 6 )   ਸਹਾਧਾ ਜਾਂ ਸਹੋਧਜ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ  ਵਿਆਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਰਭ ਵਿਚ ਸੀ , ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਣਾ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨ;

( 7 )   ਪੌਨਰ ਭਾਵ ਅਰਥਾਤ ਦੋ ਵਾਰੀ ਵਿਆਹੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਜੰਮਿਆਂ ਪੁੱਤਰ;

( 8 )     ਦਤੱਕ ਪੁੱਤਰ , ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗੋਦ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ;

( 9 )     ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ;

( 10 ) ਕ੍ਰੀਤ ਪੁੱਤਰ ਅਰਥਾਤ ਪਹਿਲੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਖ਼ਰੀਦਿਆ ਪੁੱਤਰ;

( 11 )   ਅਪਵਿਧਾ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਛਡ ਰਖਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਲੈ ਲਵੇ;

( 12 )   ਸਵਯਮ ਦੱਤਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਥਾਤ ਜਿਹੜਾ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਿਤਾ ਬਣਾ ਲਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ;

( 13 )   ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਂ ਪਰਸਵ ਅਰਥਾਤ ਸ਼ੂਦਰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ।

            ਪਰਿਵਾਰਕ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਰਸਮਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕੇਵਲ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਗੋਦ ਲਏ ਦੁਹਤਰੇ ਦਾ ਵਿਵਾਦ-ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆਂ ਗਿਆ ਹੈ , ਬਾਕੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਮਾਨਤਾ , ਜਾਇਦਾਦ ਵਿਚ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਕ ਰਸਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਾਧ ਆਦਿ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਨੂੰਨ-ਵੇਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਤ-ਭੇਦ ਹਨ ।

            ਹਿੰਦੂ ਗੋਦ ਲੈਣ ਐਕਟ , 1956 ਨੇ ਉਪਰੋਕਤ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤੀ । ਉਸ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਗੋਦ ਲਏ ਬੱਚੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕੁਦਰਤੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ । ਵਾਕੰਸ਼ ‘ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ’ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ( ਏ ਆਈ ਆਰ 1965 ਐਸ ਸੀ 608 ) ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਬਨਾਮ ਕਿਰਪਾ ਸਿੰਘ ( ਏ ਆਈ ਆਰ 1987 ਐਸ ਸੀ 1616 ) ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੰਦੂ ਉੱਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 15 ( 1 ) ( ੳ ) ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਸ਼ਬਦ ਪੁੱਤਰ ਵਿਚ ਨਿਰ-ਵਸੀਅਤ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਵਿਚੋਂ ਮਤਰੇਏ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ । ‘ ਬੱਚਾ’ ( Child ) ‘ ਪੁੱਤਰ’ ਜਾਂ ‘ ਧੀ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਕਢਣ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਜਾਇਜ਼ ਬੱਚੇ ਅਰਥਾਤ ਵਿਆਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ । ਪ੍ਰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਕੇ.ਵੀ. ਮੁੱਥੂ ਬਨਾਮ ਅੰਗਾਮੱਥੂ ਅਮਾਲ ( ਏ ਆਈ ਆਰ 1997 ਐਸ ਸੀ 628 ) ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੇਵਲ ਪੁੱਤਰ ਤਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ , ਸਗੋਂ ਉਸ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰਥਾਤ ਪੋਤਰਾ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਨਿਜੀ ਕਾਨੂੰਨ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਉਥੇ ਗੋਦ ਲਿਆ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਸ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ’ ’ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਚ ਗੋਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ।   ਪਾਲਕ ਪੁੱਤਰ ਗੋਦ ਲਏ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਰਖਦਾ ।


ਲੇਖਕ : ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਸੀਨ,
ਸਰੋਤ : ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਸ਼, ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 9625, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2015-03-11, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.