ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਕੋਸ਼

ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ : ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਵਿਆਕਰਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਭਾਂਤ ਦੀ ਵੰਡ , ਭਾਵ ਉਦਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਵਾਕ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੀ ਇਕਾਈ ਉਪਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਦੁਵੱਲੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਵਾਕ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਇਕਾਈ ਵਿਚ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੋ ਚਰਚਾ ਉਸ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਵੇਂ : ‘ ਉਹ ਆਦਮੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ’ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ‘ ਉਹ ਆਦਮੀ’ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ’ ਇਸ ਵਿਧੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ । ਇਸ ਦੁਵੱਲੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਦਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੇ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਬਣਤਰ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ’ ਤੇ ਨਾ ਵਿਚਰੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵੰਡ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ‘ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਉਹ ਮੁੰਡਾ’ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਦਾ ਸਬੰਧ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ । ਇਸ ਵੰਡ ਨੂੰ ਹਾਕਿਟ ਆਮ ਵਰਤਦਾ ਹੈ । ਕੁਝ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵੰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਥੀਮ ਅਤੇ ਰੀਮ ਦੀ ਵੰਡ ਅਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ।


ਲੇਖਕ : ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ,
ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਕੋਸ਼, ਹੁਣ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ : 845, ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਮਿਤੀ : 2014-01-21, ਹਵਾਲੇ/ਟਿੱਪਣੀਆਂ: no

ਵਿਚਾਰ / ਸੁਝਾਅ



Please Login First


    © 2017 ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ.