ਛੈਲ ਸਰੋਤ : ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਾਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਪਟਿਆਲਾ।

ਛੈਲ. ਵਿ—ਛਵਿ ਵਾਲਾ. ਸ਼ਕੀਲ. ਸ਼ੋਭਨ. ਸੁੰਦਰ. ਮਨੋਹਰ. ਖ਼ੂਬ੉੤ਰਤ. “ਆਏ ਬਨਕੈ ਛੈਲ ਬੁਲੰਦ.” (ਗੁਪ੍ਰਸੂ) ੨ ਬਾਂਕਾ । ੩ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ. ਸ਼੍ਰਿੰਗਾਰ ਸਹਿਤ। ੪ ਸੰਗ੍ਯਾ—ਸੁੰਦਰ ਜੁਆਨ ਪੁਰਖ. “ਛੈਲ ਲੰਘੰਦੇ ਪਾਰਿ ਗੋਰੀ ਮਨੁ ਧੀਰਿਆ.” (ਆਸਾ ਫਰੀਦ) ਛੈਲ ਤੋਂ ਭਾਵ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਨ ਸਾਧੂ ਜਨ ਹੈ.

ਛੈਲ ਸਰੋਤ : ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ (ਸ਼੍ਰੀਮਹਿਤ ਪੰਡਿਤ ਗਿਆਨੀ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕ੍ਰਿਤ), ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਤ ਕੇਂਦਰ, ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ

ਛੈਲ (ਗੁ.। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਛਇਲਲੑ। ਪੰਜਾਬੀ ਛੈਲ^* ਤੇ ਛੈਲਾ) ਛਬੀ ਵਾਲਾ, ਸੁੰਦਰ ਭਾਵ ਗ੍ਯਾਨੀ ਲੋਕ , ਤਤ ਸਰੂਪ ਦੇ ਬੋਧ ਵਾਲੇ। ਯਥਾ-‘ਛੈਲ ਲੰਘੰਦੇ ਪਾਰਿ ਗੋਰੀ ਮਨੁ ਧੀਰਿਆ’। ਗ੍ਯਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖ ਜਗ੍ਯਾਸੂ ਰੂਪ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਮਨ ਬੀ ਠਹਿਰ ਗਿਆ।

           ਦੇਖੋ, ‘ਛੈਲ ਛਬੀਲ ’

----------

* ਜੰਮੂ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਅਜੇ ਤਕ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਛਾਵ ਤੋਂ। ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਛਵਿਲਲੑ ਤੇ ਛਾਇਲਲੑ ਦੋਵੇਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਛੈਲ ਤੇ ਛੈਲਾ ਬਣੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਛੈਲਾ ਤੋਂ ਛੈਲ, ਬਾਂਕੇ ਅਤੇ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਬੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਛੈਲ ਸਰੋਤ : ਪੰਜਾਬੀ ਕੋਸ਼ ਜਿਲਦ ਦੂਜੀ (ਖ ਤੋਂ ਵ)

ਛੈਲ, (ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ : छइल्ल;छविल्ल; ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ : छवि) \ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ \ ਪੁਲਿੰਗ : ੧. ਸੁੰਦਰ, ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ, ਸੋਹਣਾ; ੨. ਛਬਵਾਲਾ; ੩.ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ੪. ਸ਼ੌਕੀਨ, ਬਾਂਕਾ

–ਛੈਲ ਛਬੀਲਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ / ਪੁਲਿੰਗ : ਸੋਹਣਾ, ਸੁਨੱਖਾ, ਬਾਂਕਾ ਮਨੁੱਖ, ਬਣ ਠਣ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ

–ਛੈਲ ਛਬੀਲੀ, ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ

–ਛੈਲ ਛਿਦਰ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ / ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ :  ਛੈਲ ਛਬੀਲੀ, ਬਾਂਕੀ ਨਖਰੇਲੋ : ‘ਉਧਲਾਕਨੇ ਟੋਹਨੀਏਂ ਗਹਿਰੀਏ ਨੀ ਛੈਲ ਛਿਦਰੇ ਛੰਨੀਏਂ ਛਹਿਰੀਏ ਨੀ’

(ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ)